Gotycka Madonna z Dzieciątkiem

Karpniki · I połowa XV wieku

Jedno z najcenniejszych dzieł sztuki sakralnej należących do parafii św. Jadwigi Śląskiej w Karpnikach.

Datowanie: około 1420–1430
Materiał: drewno lipowe
Wymiary: około 40 × 25 cm

Gotycka Madonna z Dzieciątkiem z kościoła w Karpnikach

Historia zabytku

Od pałacowej kaplicy do parafii

Rzeźba Madonny z Dzieciątkiem powstała prawdopodobnie w latach 1420–1430 i jest przykładem średniowiecznej, śląskiej plastyki gotyckiej. Według zachowanych przekazów znajdowała się niegdyś w kaplicy przy pałacu w Karpnikach. Otaczano ją czcią jako wizerunek wotywny, a miejsce odwiedzali pielgrzymi.

W latach dziewięćdziesiątych XX wieku, z obawy przed kradzieżą, figurę przekazano na przechowanie do Legnickiej Kurii Biskupiej. Była w ten sposób chroniona w okresie, gdy wiele dolnośląskich kościołów nie posiadało jeszcze odpowiednich zabezpieczeń.

Zbliżenie twarzy Maryi i Dzieciątka oraz zachowanych złoceń — Delikatne pochylenie głowy Maryi podkreśla Jej więź z Dzieciątkiem.

Dłonie Maryi i Dzieciątka trzymające królewskie jabłka — Królewskie jabłka są znakami panowania i władzy Chrystusa nad światem.

Symbolika przedstawienia

Maryja wskazuje na Chrystusa

Maryja została ukazana w koronie, z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Delikatnie pochyla ku Niemu głowę, a obie postacie zwracają się ku sobie. W prawej dłoni Maryja trzyma złotą kulę. Podobne królewskie jabłko znajduje się w dłoniach Dzieciątka. Postacie otacza złocona, promienista gloria.

Zwartą formę rzeźby i miękko układające się fałdy szat zalicza się do gotyckiego „stylu miękkiego”, charakterystycznego dla sztuki pierwszej połowy XV wieku.

Ochrona dziedzictwa

Pełna konserwacja figury

W ciągu kilku stuleci figura ulegała naturalnemu starzeniu, a późniejsze naprawy i przemalowania częściowo przysłoniły jej pierwotny wygląd. Na powierzchni występowały pęknięcia, przetarcia, odspojenia i ubytki polichromii. Uszkodzone były również niektóre promienie glorii i aureoli Dzieciątka.

Madonna została poddana pełnej konserwacji, którą przeprowadziła pani konserwator zabytków Aleksandra Mierzwa-Wutka z Lwówka Śląskiego. Prace objęły zabiegi techniczne i estetyczne: zabezpieczenie struktury drewna, utrwalenie zachowanych warstw malarskich i złoceń oraz uporządkowanie wyglądu rzeźby z poszanowaniem jej historycznej substancji.